Купувањето на првиот стан е една од најголемите одлуки во животот. Возбудливо е, малку стресно, и полно со прашања — од каде да почнам, што да проверам, колку ме чини целиот процес? Без разлика дали сте млад пар кој штотуку ја започнува заедничката приказна, самец кој сака свој простор или семејство кое конечно решило да направи чекор напред — овој водич е за вас.

Ние во Hommex веруваме дека купувањето стан треба да биде едноставно и транспарентно. Затоа подготвивме детален преглед на целиот процес — од прва проверка до клучеви во рака.

Чекор 1: Истражување и проверка на имотот

Пред да потпишете било што, направете темелна проверка. Побарајте имотен лист од Агенцијата за катастар на недвижности (АРЕЦ) — документот кој ви покажува кој е сопственик, дали постојат хипотеки, товари или забелешки врз имотот. Имотниот лист може да го добиете електронски преку порталот на Катастарот за само еден работен ден.

Проверете дали станот има уредна градежна и употребна дозвола — особено кај новоградби. Доколку станот е во постара зграда, распрашајте се за состојбата на заедничките простории, покривот и инсталациите. На Hommex, секој оглас содржи детални информации за имотот, а со Hommex Chat можете директно да го контактирате продавачот и да поставите прашања пред да закажете посета.

Чекор 2: Ангажирајте адвокат

Ова не е опционално — е задолжително. Според македонскиот закон, договорот за купопродажба на недвижност мора да го подготви адвокат доколку вредноста надминува 10.000 евра. Адвокатот ќе го изготви договорот, ќе ги провери правните аспекти и ќе ве заштити од непредвидени ризици. Адвокатските трошоци обично се движат од 500 до 1.000 евра, зависно од сложеноста на трансакцијата.

Чекор 3: Предоговор и капар од 10%

Откако ќе се договорите за цената, вообичаено се склучува предоговор со капар од приближно 10% од вкупната цена. Предоговорот ги дефинира условите, роковите за плаќање и обврските на двете страни. Тој ви дава сигурност дека станот е „резервиран" додека се завршуваат останатите формалности.

Чекор 4: Плаќање данок и нотарска заверка

Пред нотарската заверка, потребно е да се плати данокот на промет на недвижности. Кај препродажба, тој изнесува 2–4% од пазарната вредност, зависно од општината. Кај новоградби, наместо данок на промет се плаќа ДДВ од 5% — преференцијална стапка која Собранието ја продолжи до крајот на 2028 година. Без оваа поволност, стапката би била 18%.

Потоа следи солемнизација (нотарска заверка) — двете страни се појавуваат пред нотар, кој ги верификува идентитетите, документите и законитоста на договорот.

Чекор 5: Запишување во Катастар — станот е ваш

Финалниот чекор е најважниот. Нотарот го поднесува барањето за запишување на сопственоста во АРЕЦ. Правото на сопственост настанува дури со уписот во Катастарот — без него, купувањето правно не е целосно. Овој процес трае од неколку дена до две недели. Вкупно, целата постапка — од предоговор до клучеви — реално се завршува за 2 до 6 недели.

Хипотекарен кредит: што треба да знаете

Повеќето купувачи на прв стан финансираат дел од куповината преку хипотекарен кредит. Во 2026 година, каматните стапки на станбените кредити во Северна Македонија се движат околу 3,5–4,5% годишно — благодарение на намалувањата од страна на Народната банка, чија основна стапка од декември 2025 изнесува 4,00%.

Банките вообичаено бараат учество од 20 до 30% од вредноста на станот. Рокот на отплата е до 30 години, а месечниот ануитет не треба да надминува 30–40% од вашите нето-примања. Споредете ги понудите од повеќе банки — Комерцијална банка, Стопанска банка, НЛБ Банка, Халкбанк и Шпаркасе се меѓу најактивните.

Дополнителни трошоци кои не смеете да ги заборавите

Цената на станот не е единствениот трошок. Планирајте буџет за данок на промет или ДДВ (2–5%), адвокатски трошоци (500–1.000 €), нотарска такса, такса за упис во Катастар (околу 0,1%) и агенциска провизија (околу 2%, обично на товар на продавачот). Вкупните дополнителни трошоци обично изнесуваат 5–10% од куповната цена.

Совет од Hommex: подгответе се паметно

Направете листа на приоритети — локација, квадратура, спрат, паркинг. Користете го Smart Geolocation на Hommex за да пребарувате станови по точна локација на мапа и да ги видите училиштата, парковите и продавниците во близина. Вклучете ги Personalized Notifications за да бидете првите кои ќе дознаат кога ќе се појави стан кој одговара на вашите критериуми.

Купувањето на првиот стан не мора да биде комплицирано. Со вистинска подготовка и вистинска платформа, целиот процес може да биде едноставен, јасен и дури пријатен.

Започнете ја вашата потрага на Hommex — затоа што секој заслужува дом кој одговара на неговите соништа. Купувајте и изнајмувајте едноставно.